Học bổng | Hoc bong | Du học | Du hoc

'Không phải thủy điện là nguyên nhân gây lũ lụt

Sáng 18/11, trước chất vấn gay gắt của đại biểu tỉnh Phú Yên - nơi bị thiệt hại nặng nề trong đợt lũ vừa qua - Bộ trưởng Công thương và Bộ trưởng Tài nguyên Môi trường đã cùng giải trình về quy hoạch nhà máy thủy điện.
> Hồ thủy điện xả lũ dồn nước làm Phú Yên ngập nặng

Theo đại biểu Võ Minh Thức (Phú Yên), với đặc điểm của miền Trung và Tây Nguyên địa hình dốc, lưu vực sông ngắn, do vậy khi mưa lớn đỉnh lũ về rất nhanh, các hồ thủy điện ở miền Trung không bố trí kết hợp nhiệm vụ phát điện và điều tiết lũ. Miền Trung và Phú Yên - nơi bị ảnh hưởng của lũ lụt từ cơn bão số 11- sẽ còn thường xuyên có nguy cơ bị lũ lụt đe dọa.

"Bộ trưởng có suy nghĩ gì trước thực trạng vừa qua các công ty, đơn vị tranh nhau làm thủy điện, chúng ta làm vội vàng, làm bằng mọi giá chưa tính thật đầy đủ ảnh hưởng đến môi trường, ảnh hưởng của vùng hạ du. Tại sao các công ty vừa qua lại quan tâm và thích làm thủy điện như vậy?", ông Thức nói.

Đại biểu Võ Minh Thức: "Tại sao các công ty vừa qua lại quan tâm và thích làm thủy điện như vậy?". Ảnh: TTXVN.

Ngừng lại giây lát, đại biểu Thức đặt tiếp câu hỏi: "Từ quy trình vận hành các công trình thủy điện Bộ trưởng có những giải pháp như thế nào để giải quyết hài hòa mối quan hệ đảm bảo nước để làm thủy điện, đồng thời chống lũ lụt ở miền Trung, trong khi các hồ của chúng ta không có khả năng điều tiết lũ".

Đại biểu Thức cũng đề nghị Bộ Tài nguyên Môi trường phối hợp với Bộ Công thương sớm chỉ đạo các cơ quan chức năng đầu tư các điểm quan trắc ở trên các vùng thượng du, các công trình thủy điện và các vùng giáp ranh. "Vừa qua, ảnh hưởng của cơn bão số 11 chúng ta không có cảnh báo và thông báo kịp thời dẫn đến lũ quét đột ngột, chết hàng trăm người như vừa qua chúng ta thấy hết sức thương tâm", đại biểu tỉnh Phú Yên nói.

Theo Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng, không có dự án nào không nằm trong quy hoạch và các địa phương đều tham gia vào công tác lập quy hoạch và triển khai thực hiện. Tuy nhiên, qua đợt kiểm tra các hồ thủy điện của Bộ Công thương, có một số vấn đề cần được bổ sung, phải được chỉnh sửa.

"Các số liệu quan trắc về thủy văn chúng ta thu thập được trên hệ thống các dòng sông từ nhiều năm nay, thì bây giờ nhiều số liệu đã không còn phù hợp với tình hình diễn biến của thời tiết, khí hậu. Cho nên quy hoạch và việc triển khai một số dự án thủy điện có những diễn biến nằm ngoài tính toán. Đây là hạn chế trong các quy hoạch", ông Hoàn thừa nhận.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Công thương, nên có cách nhìn nhận công bằng và khách quan đối với thủy điện, nhất là thủy điện ở miền Trung. Trong bối cảnh thiếu điện, nguồn năng lượng thủy điện được coi như là năng lượng tái tạo, không gây hiệu ứng nhà kính, không gây ảnh hưởng đến môi trường. Trong số 800 dự án thủy điện nhỏ và vừa, miền Trung có 335 dự án.

"Vì sao tôi nói rằng chúng ta cần có cách nhìn một cách công bằng với thủy điện, vì đại đa số các công trình thủy điện đều nằm ở những vùng sâu, vùng xa. Tôi nghĩ rằng không phải tất cả doanh nghiệp làm thủy điện đều chỉ vì mục đích lợi nhuận, nếu thế thì người ta có thể làm các công trình khác", ông Hoàng nói.

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: "Nếu đều chỉ vì mục đích lợi nhuận, các doanh nghiệp đã làm công trình khác". Ảnh: TTXVN.

Ông Hoàng tiếp: "Chúng ta từ trước đến nay không hề nói đến câu chuyện tác hại của thủy điện. Gần đây sau cơn bão số 9 và số 11, vai trò của các thủy điện cần phải được đánh giá, nhưng đổ lỗi hết cho thủy điện tôi nghĩ cũng cần xem xét. Không phải thủy điện là nguyên nhân gây ra tình trạng lũ lụt như vừa rồi".

Để chứng minh cho nhận định trên, ông Vũ Huy Hoàng lấy dẫn chứng, vừa qua, trên địa bàn tỉnh Phú Yên, 3 huyện ở phía Bắc của tỉnh: sông Cầu, Đồng Xuân và Tuy An không phải là địa bàn hoạt động của nhà máy thủy điện sông Ba Hạ lại là 3 huyện lụt nặng nhất.

"Còn ở phía Nam, nơi có nhà máy thủy điện sông Ba Hạ do đặc tính hồ bé, độ dốc cao cho nên khi xây dựng không đặt vấn đề tham gia cắt lũ nhiều mà chủ yếu là tham gia cung cấp điện và điều tiết nước cho vùng hạ du. Cơn bão số 11 vừa với lượng mưa lịch sử mà chu kỳ hàng trăm năm mới lặp lại, vượt ra khỏi dự báo, vượt ra khỏi khả năng của công trình thuỷ điện sông Ba Hạ", ông Hoàng nói.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Công thương khẳng định, trong quá trình vận hành nhà máy thuỷ điện sông Ba Hạ đã đảm bảo nguyên tắc: không làm tăng lũ nhân tạo. Nếu không có nhà máy thuỷ điện thì vẫn là dòng nước lũ đó với lưu lượng như vậy.

"Nhà máy thuỷ điện sông Ba Hạ vừa qua cũng tham gia cắt lũ được một phần, nhưng do hồ nhỏ chỉ cắt được 6%, còn lại buộc phải xả lũ, nhưng vẫn đảm bảo theo quy định là mức nước về bao nhiêu thì xả bấy nhiêu, tức là không làm tăng lũ tự nhiên. Nhưng dù có thế nào chăng nữa chúng tôi cũng xin có lời chia sẻ với sự thiệt hại của bà con, của đồng bào miền Trung", ông Hoàng nói.

Theo Bộ trưởng Công thương, về nguyên tắc các trạm quan trắc phải trên mực nước lịch sử, nhưng vừa rồi do lũ bão lớn quá, cho nên nhiều trạm quan trắc ở Tây Nguyên, tỉnh Kon Tum trôi hết. "Tôi chắc rằng đồng chí Bộ trưởng Tài nguyên Môi trường sẽ trả lời Quốc hội về vấn đề này".

Bộ trưởng Tài nguyên Môi trường Phạm Khôi Nguyên giải trình, để phục vụ quy hoạch hệ thống về thủy điện, Bộ Tài nguyên và môi trường chịu trách nhiệm cung cấp toàn bộ số liệu về nước trong vòng 100 năm ở tất cả các vùng; tính toán về dòng chảy tối thiểu cho quy hoạch; đưa ra số liệu tính toán về đa dạng sinh học bị ảnh hưởng các hồ nước bị ngập; các loại đất rừng bị thu lại để làm thủy điện như thế nào.

"Tôi khẳng định rằng quy hoạch về phát triển thủy điện năm 2005 đến 2015 và tầm nhìn đến năm 2025 là một quy hoạch làm rất căn cơ và có cơ sở khoa học. Nếu triển khai thực hiện theo đúng quy hoạch thì hiệu quả rất lớn", ông Nguyên khẳng định.

Theo Bộ trưởng Tài nguyên Môi trường, từ tháng 5 đến tháng 7, Bộ đã tổ chức tiến hành kiểm tra về việc thực hiện những báo cáo đánh giá tác động môi trường cam kết của các doanh nghiệp làm thuỷ điện. Phần lớn các đơn vị, các nhà máy đều nghiêm túc thực hiện những điều cam kết của Bộ Tài nguyên và Môi trường đã phê duyệt, nhưng cũng có một số nhà máy, một số công trình thuỷ điện trong thời gian vừa qua đã vi phạm, thực hiện không đúng quy trình vận hành nên để cho hạ lưu bị cạn, tức là không duy trì được các dòng chảy tối thiểu.

Về hệ thống về đo quan trắc nước mưa và quan trắc lũ, ông Nguyên cho biết, hiện nay nhiều trạm đã được xây dựng cách đây 40-50 năm, cung cấp số liệu không chính xác. Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường trong giai đoạn tới phải đầu tư, nâng cao năng lực về quan trắc và đo đạc.

"Chúng ta phải đối chọi với lũ lụt, đặc biệt với biến đổi khí hậu rất phức tạp và gay gắt đối, công tác dự báo không đi trước và không hiện đại thì hậu quả rất nặng nề. Trước đây chúng ta lo chống bão, bão tan coi như mọi việc yên lành nhưng hiện nay vấn đề "hậu" bão rất nguy hiểm, đặc biệt là lũ", ông Nguyên nói.

Theo VnExpress.net